Ngày 06/10/2026, Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA) đã có buổi làm việc cấp cao quan trọng với Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài (ALOV). Cuộc họp không chỉ thống nhất việc ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) hợp tác giữa hai bên mà còn vạch ra chiến lược thu hút các nguồn lực quốc tế – đặc biệt là từ Nhật Bản – nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và phát triển ngành công nghiệp nuôi biển bền vững.
Đổi mới tư duy: “Nuôi biển là nuôi dưỡng và bảo vệ biển”
Mở đầu buổi làm việc, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA) – PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng đã nhấn mạnh về triết lý cốt lõi của ngành nuôi biển. Theo ông, khái niệm “nuôi biển” không chỉ đơn thuần là nuôi trồng thủy sản, mà hiểu theo đúng nghĩa đen là phải “nuôi dưỡng, bảo vệ, tôn tạo môi trường và hệ sinh thái biển”. VSA luôn đề cao quan điểm phát triển không gian biển đa ngành, nơi nuôi biển có thể kết hợp hài hòa và hỗ trợ tương hỗ với du lịch, điện gió, dầu khí và quốc phòng an ninh.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển ngành nuôi biển tại Việt Nam đang vấp phải nhiều rào cản lớn. Đại diện VSA chỉ ra rằng, điểm yếu nhất hiện nay là chúng ta thiếu các cơ chế chính sách và hệ thống pháp lý đồng bộ. Cụ thể:
· Việc giao khu vực biển cho tổ chức, cá nhân sử dụng lâu dài (30 - 50 năm) chưa được thực hiện triệt để, khiến nhà đầu tư không dám đổ vốn lớn xây dựng công trình kiên cố.
· Tài sản đầu tư trên biển (lồng bè, công trình hàng chục, hàng trăm tỷ đồng) chưa được luật pháp công nhận là tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng.
· Thiếu vắng hoàn toàn các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho các công trình biển, dẫn đến việc các công ty bảo hiểm không thể tham gia đánh giá rủi ro để bán bảo hiểm cho người nuôi.
· Hoạt động điều tra, khảo sát môi trường và hệ sinh thái biển còn rất yếu, Việt Nam hiện chưa có tàu nghiên cứu biển chuyên dụng đúng nghĩa.
Tận dụng nguồn lực quốc tế để tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế
Tại cuộc họp, anh Hòa – đại diện nòng cốt của dự án hợp tác, đã trình bày kế hoạch xúc tiến mời các giáo sư hàng đầu và khoảng 16 doanh nghiệp Nhật Bản trong lĩnh vực thủy hải sản sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Đây là những đối tác có công nghệ cao về sản xuất giống, chế biến thức ăn, và đặc biệt là hệ thống quản lý môi trường biển cực kỳ nghiêm ngặt.
Nhật Bản không chỉ có thế mạnh về công nghệ chọn tạo giống (đặc biệt là rong biển, nhuyễn thể và các loại cá biển) mà còn sở hữu tư duy và tình cảm sâu sắc đối với đại dương – điều mà Việt Nam cần phải học hỏi để thay đổi cách tiếp cận của người dân cũng như hệ thống quản lý nhà nước.
Đại sứ Nguyễn Phú Bình, Chủ tịch ALOV, đánh giá rất cao tầm nhìn của VSA. Ông khẳng định ALOV sở hữu thế mạnh to lớn về mạng lưới kết nối ngoại giao và chuyên gia người Việt trên toàn cầu. ALOV hiện có 18 đại diện tổ chức của người Việt Nam ở nước ngoài tham gia Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đây là kênh vô cùng quan trọng để thực hiện chức năng giám sát, phản biện chính sách và kết nối nguồn lực từ các quốc gia có thế mạnh về kinh tế biển như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Châu Âu.
Sự kết hợp giữa hai Hiệp hội sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng: VSA đóng vai trò chủ trì về mặt chuyên môn, kỹ thuật và định hướng ngành nghề; trong khi ALOV sẽ là cầu nối ngoại giao, huy động chuyên gia quốc tế và thúc đẩy tư vấn chính sách ở tầm vĩ mô.
Hành động thiết thực: Hướng tới ký kết MOU và triển khai mô hình điểm
Để cụ thể hóa các ý tưởng chiến lược, lãnh đạo hai bên đã thống nhất các bước đi hành động ngay lập tức trong thời gian tới:
1. Ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU): Hai hội sẽ sớm soạn thảo và ký kết một MOU để tạo cơ sở pháp lý và sự gắn kết chính thức trong mọi hoạt động phối hợp.
2. Thành lập tổ công tác chung: Cử ngay các cán bộ đầu mối từ cả hai bên để lập ra một “Task Force” (nhóm công tác) chuyên trách xây dựng đề án hợp tác.
3. Triển khai dự án Demo (mô hình điểm): Thay vì bắt đầu bằng những kế hoạch quá vĩ mô, hai bên thống nhất sẽ triển khai các dự án quy mô nhỏ, mang tính thực tế cao tại một vài địa phương cụ thể (như An Giang hoặc các tỉnh ven biển khác). Tại đây, VSA và ALOV sẽ kết hợp các doanh nghiệp Việt Nam, viện nghiên cứu Nhật Bản và chính quyền địa phương để làm mô hình thử nghiệm chuẩn quốc tế.
4. Tổ chức Hội chợ/Triển lãm Quốc tế: Từ những thành công của các dự án nhỏ, hai bên sẽ hướng tới việc đồng tổ chức các sự kiện, hội thảo và triển lãm quy mô quốc tế thường niên (dự kiến vào dịp cuối năm), tạo diễn đàn giao thương, thu hút đầu tư nước ngoài vào ngành nuôi biển Việt Nam.
Cuộc họp khép lại trong không khí quyết tâm cao độ. Sự hợp tác chiến lược giữa VSA và ALOV không chỉ hứa hẹn mang dòng vốn và công nghệ tiên tiến về Việt Nam, mà còn mang theo kỳ vọng lớn lao: Tác động mạnh mẽ nhằm hoàn thiện môi trường thể chế chính sách, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển một cách bền vững.
Ban Truyền thông - Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA)
